Τι σημαίνει αναιμία;
Αναιμία σημαίνει ότι η αιμοσφαιρίνη – και κατ’ επέκταση ο αιματοκρίτης – είναι χαμηλότερη από το φυσιολογικό για την ηλικία και το φύλο του ασθενούς. Μπορεί να οφείλεται σε έλλειψη σιδήρου, βιταμίνης Β12 ή φυλλικού οξέος, σε χρόνια φλεγμονή, σε απώλεια αίματος, σε νεφρική νόσο, σε αιμόλυση ή σε άλλες αιματολογικές καταστάσεις. Η σωστή αντιμετώπιση προϋποθέτει διερεύνηση της αιτίας ώστε να δοθεί η κατάλληλη αγωγή.
Τι σημαίνει χαμηλή φερριτίνη;
Η χαμηλή φερριτίνη δείχνει μειωμένες αποθήκες σιδήρου στον οργανισμό και μπορεί να προηγείται της εμφάνισης αναιμίας. Σχετίζεται συνήθως με αυξημένες απώλειες αίματος, (π.χ. αυξημένη έμμηνο ρύση ή αιμορραγία από το πεπτικό σύστημα), είτε, λιγότερο συχνά, με ανεπαρκή πρόσληψη σιδήρου ή προβλήματα απορρόφησής του. Ακόμα σπανιότερα, χαμηλή φερριτίνη παρατηρείται σε ασθενείς με αληθή πολυκυτταραιμία και ως εκ τούτου, παθολογικά αυξημένο αιματοκρίτη, ως αντιρροπιστικός μηχανισμός.
Έχω χαμηλή φερριτίνη αλλά φυσιολογική αιμοσφαιρίνη. Χρειάζεται έλεγχος;
Ναι, γιατί η χαμηλή φερριτίνη μπορεί να δείχνει αρχόμενη ή λανθάνουσα έλλειψη σιδήρου, ακόμη και πριν εμφανιστεί αναιμία. Σε αυτή τη φάση ο ασθενής μπορεί ήδη να έχει συμπτώματα, όπως κόπωση, μειωμένη αντοχή, αίσθημα παλμών ή δυσκολία συγκέντρωσης. Η διερεύνηση είναι σημαντική, ιδιαίτερα όταν η έλλειψη σιδήρου υποτροπιάζει ή δεν εξηγείται εύκολα από το ιστορικό.
Τι σημαίνει υψηλή φερριτίνη;
Η φερριτίνη συχνά αυξάνεται σε φλεγμονώδεις καταστάσεις, λοιμώξεις, ηπατική νόσο, μεταβολικό σύνδρομο, συστηματική λήψη αλκοόλ σε μεγάλες ποσότητες ή χρόνια νοσήματα καθώς και σε πολυμεταγγιζόμενους ασθενείς, όπως οι πάσχοντες από μεσογειακή αναιμία. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί έλεγχος για υπερφόρτωση σιδήρου ή αιμοχρωμάτωση. Η ερμηνεία της φερριτίνης πρέπει να γίνεται σε συνδυασμό με τον σίδηρο, τον κορεσμό τρανσφερρίνης, τους δείκτες φλεγμονής και τη συνολική κλινική εικόνα.
Τι σημαίνει χαμηλό MCV ή MCH στη γενική αίματος;
Το χαμηλό MCV ή MCH δείχνει ότι τα ερυθρά αιμοσφαίρια είναι μικρότερα ή περιέχουν λιγότερη αιμοσφαιρίνη από το φυσιολογικό. Τα συχνότερα αίτια είναι η σιδηροπενία και το στίγμα μεσογειακής αναιμίας, δύο καταστάσεις που μπορεί να μοιάζουν στη γενική αίματος, αλλά έχουν διαφορετική αντιμετώπιση. Η διάκριση γίνεται με ειδικότερες εξετάσεις, όπως φερριτίνη, σίδηρο και ηλεκτροφόρηση αιμοσφαιρίνης.
Τι σημαίνει υψηλό MCV στη γενική αίματος;
Υψηλό MCV σημαίνει ότι τα ερυθρά αιμοσφαίρια είναι μεγαλύτερα από το φυσιολογικό. Αυτό μπορεί να σχετίζεται με έλλειψη βιταμίνης Β12 ή φυλλικού οξέος, αιμολυτικά σύνδρομα, κατανάλωση αλκοόλ, ηπατική νόσο, υποθυρεοειδισμό, φάρμακα ή, σπανιότερα, διαταραχές του μυελού των οστών. Η αξιολόγηση γίνεται, καταρχήν, με βάση το ιστορικό, τα φάρμακα, τα συμπτώματα και συμπληρωματικές εξετάσεις αίματος.
Μπορώ να πάρω σίδηρο ή βιταμίνη Β12 χωρίς ιατρική εκτίμηση;
Η λήψη σιδήρου ή βιταμίνης Β12 μπορεί να βοηθήσει όταν υπάρχει τεκμηριωμένη έλλειψη, αλλά δεν πρέπει να υποκαθιστά τη διερεύνηση της αιτίας. Ιδιαίτερα η επαναλαμβανόμενη ή ανεξήγητη έλλειψη σιδήρου χρειάζεται προσεκτική αξιολόγηση, γιατί μπορεί να σχετίζεται με απώλεια αίματος ή πρόβλημα απορρόφησης. Η σωστή θεραπεία εξαρτάται από το αίτιο, τη βαρύτητα της έλλειψης και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του ασθενούς.
Πότε χρειάζεται έλεγχος για στίγμα μεσογειακής αναιμίας;
Έλεγχος για στίγμα μεσογειακής αναιμίας χρειάζεται όταν υπάρχει μικροκυττάρωση ή υποχρωμία, δηλαδή χαμηλό MCV ή MCH, ιδιαίτερα όταν ο σίδηρος και η φερριτίνη δεν είναι χαμηλά. Είναι επίσης σημαντικός σε άτομα με οικογενειακό ιστορικό ή σε ζευγάρια που προγραμματίζουν εγκυμοσύνη. Η διάγνωση βοηθά να αποφευχθεί η λανθασμένη χορήγηση σιδήρου και να γίνει σωστή γενετική συμβουλευτική όπου χρειάζεται.
Πότε χρειάζεται μετάγγιση αίματος (συμπυκνωμένα ερυθρά);
Η απόφαση για μετάγγιση αίματος (συμπυκνωμένα ερυθρά) δεν βασίζεται μόνο στην τιμή της αιμοσφαιρίνης. Εξαρτάται από τα συμπτώματα, την ηλικία, τα συνοδά νοσήματα, την ταχύτητα με την οποία εμφανίστηκε η αναιμία και την αιτία της. Σε ορισμένους ασθενείς μπορεί να χρειαστεί άμεση υποστήριξη, ενώ σε άλλους προτιμάται η αντιμετώπιση της αιτίας, όπως η χορήγηση σιδήρου, βιταμινών ή άλλη στοχευμένη θεραπεία.
